วัฒนธรรม / ประเพณีเกี่ยวกับข้าว

ประเพณีและวัฒนธรรมข้าวในประเทศไทยมีหลากหลายมิติ ในสังคมไทยที่แผ่นดินอุดมสมบูรณ์ ข้าวไม่ใช่เป็นเพียงเพื่อเศรษฐกิจและอาหารหลักที่สำคัญเท่านั้น หากเป็น “ตัวตน” และ “ทุนเดิม” ของสังคมไทยมานับพันๆ ปี

เพราะข้าวมีความสำคัญยิ่งยวดต่อชีวิตชาวไทย ข้าวจึงเป็นบ่อเกิดแห่งความเชื่อที่หยั่งรากลึกไปจนถึงลัทธินับถืออำนาจแห่งธรรมชาติในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ แล้วคลี่คลายเป็นการรับนับถือเทพเจ้าหลังการรับอารยธรรมอินเดีย ดังพบในศรัทธาต่อแม่โพสพ ความเชื่อเกี่ยวกับข้าวได้ก่อให้เกิดแนวปฏิบัติและประเพณีพิธีกรรมนานัปการส่วนใหญ่เพื่อให้ชาวนาอุ่นใจว่าข้าวในนาของตนจะงอกงาม อยู่รอดปลอดภัย ให้ผลผลิตดีในแต่ละรอบของการทำนาแม้ในสังคมปัจจุบันที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมีคำอธิบายให้ปรากฏแก่ธรรมชาติได้เกือบทุกอย่างประเพณีพิธีกรรมอันเนื่องด้วยความเชื่อเกี่ยวกับข้าวจำนวนหนึ่งที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนก็ยังคงดำรงอยู่เพื่อเป็นสิ่งบำรุงขวัญและกำลังใจให้ทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภคข้าว

ภาพโดย มานิต ลาภลือชัย

ภาพโดย วาสนา สอดศรี

ภาพโดย วาสนา สอดศรี

ภาพโดย ศิริรัตน์ บุญสมญา

ภาพโดย ศิริรัตน์ บุญสมญา

ภาพโดย ศุภมิตร บัวซ้อน

ภาพโดย สมศักดิ์ เพชรพินิจวงศ์

ภาพโดย อัจฉรินทร์ มาสเหียร